PALYATIF BAKIM ILE ILGILI DIŞ HEKIMLIĞI VE AĞIZ KOKUSU

Palyatif bakım altındaki hastalarda, yaşamın son evrelerinde oral hijyen, enfeksiyonlar, ağız kuruluğu, tümörler, kusma, protez sorunları ve oral pamukçuk ile ilgili güçlüklerin çok yaygın olarak görülmesi nedeniyle ağız bakımı konusunda bazı özel güçlüklerle karşılaşılmaktadır. Ne yazık ki, palyatif bakım ile ilgili diş hekimliği konusundaki eksiklik ve ağız kokusu sıklıkla yakından ilişkilidir. Bu problem çoğunlukla hastayı aşarak sosyal etkileşimin önünde engel teşkil eder hale gelmektedir.

Diş hekimi Terje Persson, “Hastanede yatan hastalarda bazen çok kötü bir ağız kokusu olabiliyor” diyor, “Bazı vakalarda hastanın ağzından gelen koku o kadar keskin oluyor ki ne ailesi ne de hastane çalışanları onunla fiziksel temas kurmak istiyor. Ve bu durum utanç verici; çünkü insan hastayken, canı acırken, morali bozukken ve endişeliyken kucaklanma ve şefkat gerçekten önemli.” 

Bazı hastalar ağız kokusundan utanırken bazıları da ona o kadar alışmıştır ki artık farkına bile varmazlar. Ayrıca ağız kokusunun toplum tarafından hâlâ bir yaftalanma sebebi olarak algılanması nedeniyle, başkaları da muhtemelen bunu onlara söylemez. Perssson bu konuda, “Çoğu zaman, hastane personelinin bile hastalara ağızlarının koktuğunu söylemekten korktuklarını düşünüyorum. Bu, birinin kişisel alanına saldırmak gibi algılanıyor” diyor.


Palyatif bakımda ağız kokusunun önlenmesi

Ağız kokusu genellikle oral kaviteden kaynaklanmakta ve ağızda kalan yiyecek partiküllerini parçalayarak uçucu kükürt bileşikleri üreten bakteriler nedeniyle ortaya çıkmaktadır. Sağlıklı kişilerde tükürük, yiyecek artıklarının uzaklaştırılmasına ve ağızdaki bakteri ve mantar miktarının kontrol altında tutulmasına yardımcı olmaktadır. Ancak yaşamın son evresindeki hastalarda sıklıkla ağız kuruluğu (kserostomi) görülmekte ve bakterilerin kolonize olmalarına ve ağız kokusuna neden olmalarına olanak sağlamaktadır. Sıklıkla su yudumlamak ve yapay tükürük, ağız kuruluğundan kaynaklanan ağız kokusunun hafifletilmesine yardımcı olabilir. 

Palyatif bakım ile ilgili diş hekimliği sıklıkla ihmal edilmektedir; ama iyi bir ağız bakımı, hastanın konforu, özsaygısı, iletişim kurabilme yetisi, sosyalleşmesi ve yiyecek ve içeceklerden zevk alması açısından önemlidir. Persson’a göre, hastaların oral kavite temizliği her gün yapılmalıdır. Düzenli diş fırçalamalanın ve diş işi kullanımının yanı sıra CB12 gibi florürlü bir gargaranın pamuklu çubuk yardımıyla kullanılması, ağır hastalığı olan hastalarda ağız kokusunun önlenmesine yardımcı olabilir. CB12, diş çürüklerine karşı koruma sağlar ve çinko asetat ve klorheksidin kombinasyonu sayesinde, ağız kokusuna neden olan uçucu kükürt bileşiklerine bağlanır. Persson, “CB12 iyi bir ürün” diyor, “Hastalarım için bunu kullanıyorum. Günde bir kez gargara yapıyorlar ve nefesleri birkaç saat bolunca ferah kalıyor. Şiddetli problemleri varsa daha sık gargara yaptırıyorum.”