DİŞ UZMANLARINA VE SAĞLIK MESLEĞİ MENSUPLARINA YÖNELİK BİLGİ

Halitozis (ağız kokusu)

Halitozis, her yaştan erkekleri ve kadınları etkileyen bir durumdur ve sosyal sorunlara yol açabilir. Halitozisin mideden kaynaklandığına dair yaygın bir yanlış kanı vardır. Halitozis aslında, vakaların yaklaşık %90’ında oral kaviteden kaynaklanmaktadır ve prevalansı yüksektir. Çalışmalar, popülasyonun %50’ye kadar bir kısmında halitozis problemlerinin olduğunu göstermektedir.1,2,3

Halitozis iki kategoriye ayrılabilir: endojen ve eksojen. Eksojen koku sarımsak, tütün ve baharatlı yiyecekler gibi dış faktörlerden, endojen koku ise oral kaviteden kaynaklanmaktadır (yani tüm vakaların yaklaşık %90’ında).

Halitozisin yaygın görülen endojen nedenleri

  • Zayıf ağız hijyeni
  • Gingivit
  • Oral kavitede tükürüğün az olmasından ya da hiç olmamasından kaynaklanan ağız kuruluğu (kserostomi). Tükürük üretimi azaldığında, bakteri miktarı normalde artarak halitozise neden olabilir.
  • Periodontit endemik bir hastalıktır ve çalışmalar, yetişkinlerin %40’ında periodontal hastalık olduğunu ve %10’unda şiddetli periodontal hastalık olduğunu göstermektedir. Araştırmalara göre, periodontit ile uçucu kükürt bileşiklerinin miktarı, özellikle de metil merkaptan prevalansı arasında net bir bağlantı vardır Periodontiti olan hastalarda genellikle halitozis de görülmektedir.4
  • İmplantlar/protezler/braketler

Halitozis nasıl oluşur?

Gram negatif anaerobik bakteriler oral kavitede, dişlerin arasında, dişeti ceplerinde ve dilin arka tarafındaki çukurlarda bulunur. Bu bakteriler, kükürtlü gazların oluşumunda birincil faktörler olarak kabul edilmektedir. Gazlar aynı zamanda, oral kavitedeki çevre dokuya direkt olarak zarar verebilmekte ve böylece periodontit sürecine katkıda bulunabilmektedir.5  

Gram negatif anaerobik bakterilerde, aminoasitlerin kükürtlü gazlara (uçucu kükürt bileşikleri) yıkılmasına neden olan enzimler (sistein desülfhidraz ve metiyonin) bulunur. Bu bileşikler, nefes verildiğinde halitozis olarak algılanır.

Kötü kokulu uçucu kükürt bileşikleri, esas olarak hidrojen sülfür (H2S), metil merkaptan (CH3SH) ve dimetil sülfürden ((CH3)2SH) oluşmaktadır. Metil merkaptan, uçucu kükürt bileşiklerinin en kötü kokulu bileşenidir; az miktarda olsa bile etkili olabilmektedir. Bu nedenle, bu bileşiklerin yok edilmesinde birincil hedef metil merkaptandır.6,7


CB12 – halitozise karşı klinik olarak kanıtlanmış uzun süreli etki

CB12 rinse

CB12, Oslo Üniversitesi Odontoloji Fakültesinde geliştirilmiştir ve halitozise karşı 12 saat etki sağlayan dünya patentli bir üründür. CB12, düşük konsantrasyonlarda çinko asetat (%0.3) ve klorheksidin diasetat (%0.025) içeren benzersiz ve patentli bir bileşime sahiptir. Bu bileşenler, halitozisin önlenmesinde uzun süreli etki sağlayan sinerjik bir etki oluşturmaktadır8. CB12 rinse ayrıca %0.05 sodyum florür de içermektedir. 

CB12, halitozisi kamufle etmek yerine oral kavitede kükürt bileşiklerini nötralize ederek ve oluşumlarını önleyerek problemin kökenine iner.9 İyi bakteriler hayati öneme sahiptir ve ağız sağlığının korunmasına yardımcı olur; CB12 yalnızca, bakterilerin yiyecek partiküllerini, tükürüğü vb. kötü kokulu uçucu kükürt bileşiklerine yıkmasını önler.

CB12, bazı klinik çalışmalarda, gaz kromatografisi analiziyle, halimetre analiziyle ve organoleptik skorlarla test edilmiştir.8-12

Etki mekanizması

CB12’deki etkin bileşenler (çinko asetat ve klorheksidin diasetat), hidrojen sülfür (H2S), metil merkaptan (CH3SH) ve dimetil sülfür (CH3)2SH oluşumunu önler. Çinko asetat kendi başına hidrojen sülfürü elimine eder; ama metil merkaptan ve dimetil sülfür için etkili değildir; klorheksidinin yardımına bu yüzden ihtiyaç duyulmaktadır.

Klorheksidin, kükürt molekülleri içeren gazları parçalar; bu da çinkonun kükürt ile reaksiyona girmesini ve böylece çözünmeyen sülfürlerin oluşmasını kolaylaştırır. Metil merkaptanda ise, kükürt o kadar sıkı bağlıdır ki tek başına çinko kükürdü bağlayamaz. Ama bileşime ilave edilen klorheksidin, metil merkaptanı ve dimetil sülfürü parçalayarak çinkonun bağlanmasına ve kokusuz çözünmeyen sülfürler oluşturmasına olanak sağlar. Klorheksidin ayrıca, benzersiz bir özellik olarak oral mukozaya, dile ve dişlere bağlanma yetisine sahiptir ve böylece uzun süreli etki sağlar.

Çinko ve klorheksidin kombinasyonu, halitozis üzerinde sinerjik bir etki oluşturur. Bu aynı zamanda, CB12’deki etkin maddelerin uyum içinde çalıştıkları ve çok düşük konsantrasyonlarda etkili oldukları anlamına gelmektedir. Çinko asetatın ve klorheksidinin optimal düşük konsantrasyonları, bu bileşenlerin yüksek konsantrasyonlarda olmaları halinde görülecek olan yaygın yan etkilerin bu ürünün kullanıcıları için söz konusu olmamasını sağlamaktadır. 8-12

1 Tonzetich J. Production and origin of oral malodor: a review of mechanisms and methods of analysis. Journal of Periodontology (1977) 48: 13-20.


2 Quuirynen M. Management of oral malodour. J Clin Periodontol (2003) 30 (Suppl.5) 17-18.


3 Wåler S.M, Jonski G, Young A and Rölla G. Halitosis - nytt om diagnostikk og behandling. Odontologi (2001).

4 Hugosson, A, Norderyd O, Slotte C, Thorstensson H. Distribution of periodontal disease in a Swedish adult population 1973, 1983 and 1993. J Clin Periodontol (1998) 25: 542-548.


5 Johansson B. Bad breath. Prevalence, periodontal disease, microflora and inflammatory markers.Department of Periodontology, Karolinska Institutet (2005) 9-31.


6 Kleinberg I, Westbay G. Oral malodor. Crit Rev Oral Biol Med (1990) 1: 247-259.


7 Scully C, El-Maaytah M, Porter SR, Greenman J. Breath odor: Etiopathogenesis, assessment and management. Eur J Oral Sci (1997) 105: 287-293.


8 Thrane P, Jonski G, Young A, Rölla G. A New Mouthrinse Combining Zinc and Chlorhexidine in Low Concentrations Provides Superior Efficacy Against Halitosis Compared to Existing Formulations: A Double-Blind Clinical Study. J Clin Dent (2007) 18: 82-86.


9 Thrane P, Jonski G, Young A, Rölla G. Zn and CHX mouthwash effective against VSCs responsible for halitosis for up to 12 hours. Dental Health (2009) 48:2-6.


10 Thrane P, Jonski G, Young A. Comparative effects of various commercially available mouth-rinse formulations on halitosis. Dental Health (2010) 49: 6-10.


11 Saad S, Greenman J, Shaw H. Comparative effects of various commercially available mouthrinse formulations on oral malodor. Oral Diseases (2011) 17: 180-186.


12 Ademoviski et al. Comparison of different treatment modalities for oral halitosis. Acta Odontol. Scand. (2012) 3: 224-233.